Hinn árlegi Surtsdagur er í dag á bóndadeginum. Þessari skemmtilegu hefð var komið á í fyrra þegar Borg Brugghús ákvað að setja á markað Imperial Stout á bóndadaginn. Ári seinna endurtaka taka þeir nú leikinn með nýjum Imperial Stout og marka þar með vonandi upphafið að skemmtilegri hefð.
En hvað er þetta biksvarta öl sem gengur undir nafninu Imperial Stout?
Elexír guðanna, eða a.m.k. drykkur rússneskra keisara!
Imperial Stout á sér ansi skrautlega sögu, og hefur staðið af sér tímans tönn. Þessi stíll er oft nefndur „Rússneskur Imperial Stout“ og það er ansi mögnuð ástæða fyrir því. Katarína hin mikla þambaði þetta öl eins og vatn og var dugleg að biðja um Stout frá Bretlandi. Ölið þurfti að þolaað ferðast um langa leið og mikinn biðtíma og því hentaði þessi stíll afar vel, þar sem um var að ræða bjór sem var mikill í sér og áfengismikill. Margar þjóðsögur eru til um skrautlegt líf og dauða Katarínu og hvet ég lesendur til að kynna sér þær, e.t.v. yfir glasi af Surti.
Ekki bara var títtnefnd Katarína mikill aðdáandi þessa bjórs heldur var hann einnig vinsæll meðal rússneskra hermanna í Napoleon stríðunum. Á þeim tíma reis bruggsmiðja í Eistlandi til að brugga þennan bjórstíl fyrir hersveitir Rússa og stendur sú bruggsmiðja enn í dag. Bruggsmiðjan naut hins vegar ekki eintómrar velgengni því við upphaf fyrri heimstyrjaldar reyndist ekki sérlega vinsælt að brugga bjór fyrir keisara Rússlands.
Það má segja að þessi bjórstíll sé náskyldur porter sem var afar vinsæl útflutningsvara frá Bretlandi. Munurinn var hinsvegar sá að imperial stout var með mun meira humla og malt magn, og hærri áfengisprósentu til að þola ferðalagið til Rússlands. Þrátt fyrir að hafa staðist tímans tönn að þá var þessi bjórstíll næstum útdauður eftir seinni heimstyrjöld, ásamt fleiri bjórstílum. Fyrir rúmlega 30 árum ákvað breskt brugghús að reisa Imperial Stout upp frá dauðum til útflutnings. Stórir bjórar voru að sækja í sig veðrið í Bandaríkjunum eftir „craft beer“ sprengjuna í kringum 1980 og taldi Samuel Smith bruggsmiðjan þennan bjór vera kjörinn til útflutnings til Bandaríkjanna.
Það er skemst frá því að segja að þessi bjórstíll tókst á flug vestanhafs, og er oft helsta stolt minni brugghúsa þar í landi.
Surtur er ekki fyrsti íslenski Imperial Stout-bjórinn. Ölvisholt reið á vaðið með bjórnum Lava fyrir nokkrum árum, sem þó hefur þróast í átt til meira reyktari bjóra upp á síðkastið.
Surtur er hins vegar hreinræktaður Imperial Stout. Fyrsta útgáfa sem kom út 2012 var nánast of góð til að vera sönn. 12% skrímsli sem undir öðrum kringumstæðum hefði átt að vera bruggaður af snargeggjuðum Bandaríkjamönnum til að svala þorsta bjórnördanna þar í landi. Engu að síður kom Borg Brugghús með þennan bjór á borð Íslendinga. Hreinræktaðan Imperial Stout sem Katarína hin mikla hefði eflaust drukkið af mikilli áfergju.
2013 útgáfan af Surti er ekki síðri. Hún er hreint sælgæti með miklum maltkeim, þá aðallega rist, hnetur, karamella og sætindi. Eftirbragð er langt og leikur við þig. Þegar Samuel Smith setti Imperial Stout aftur á markað fyrir 30 árum að þá sögðu þeir að þessi bjór væri eins og koníak, hans beri að njóta hægt og staldra við hvern einasta sopa.
Orð sem taka má undir.
Einnig er nú fáanlegur Surtur 8.1, sem er 2012 Surturinn búinn að þroskast í heilt ár, þar af 6 mánuði í eikartunnum frá Remy Martin. Sú útgáfa af Surt slagar í 13% og því er hér um sannan desert bjór að ræða.
